สำนวน Six feet under

วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับสำนวน “Six feet under” ผมเจอสำนวนนี้ในเพลง Firework ของ Katy Perry ครับ เพลงนี้มีคนเขียนกันตั้งห้าคน หนึ่งในนั้นก็คือคุณกะทิ (Katy Perry) เองด้วย มันเป็นเพลงที่ค่อนข้างมีความหมาย จริงๆแล้วเพลง Katy Perry หลายๆเพลง มันไม่ใช่เพลงวัยรุ่นไร้สาระ แต่มันมีความหนักในเนื้อหาค่อนข้างจะมาก คงด้วยเหตุนี้ที่ทำให้ Katy Perry ดังเป็นพลุแตก เพราะเธอมีแนวที่ชัดเจน และมีปัจจัยบวกที่สามารถดึงดูดให้คนมาดูเธอกันมากขึ้น นั่นคือความมี Sex appeal ของเธอ

Katy Perry look stunning.

Katy Perry

มีท่อนหนึ่งในเพลง Firework ที่บอกว่า

Do you ever feel already buried deep?
Six feet under screams but no one seems to hear a thing
Do you know that there’s still a chance for you
‘Cause there’s a spark in you?

จริงๆแล้ว หลายๆคนน่าจะเดาความหมายออก เพราะว่าในบรรทัดแรกมันเป็นประโยคนำ แล้วบรรทัดต่อๆมา มันขยายความครบถ้วนอีกที ทำให้เดาได้ไม่ยาก “Six feet under” ถ้าถูกใช้เป็นสำนวนจะหมายถึงความตายครับ ถ้าเราถามถึงใครสักคน แล้วได้รับคำตอบว่า “He is at the six feet under” นั่คือคนนๆนั้นไม่อยู่บนโลกนี้แล้วครับ

ที่มาที่ไปของมัน ต้องย้อนไปที่ลอนดอนในศตวรรศที่ 16 ราวๆกลางศตวรรษ ช่วงนั้นกาฬโรค (Beubonic Plague) กำลังระบาดหนักในลอนดอน รุนแรงถึงขนาดทำให้คนตายมากกว่า 7000 คนต่อสัปดาห์ ทำให้นายกเทศมนตรีของลอนดอนในขณะนั้น ต้องออกประกาศกำหนดวิธีการฝังศพคนตาย เพื่อป้องกันการระบาดของโรค โดยกำหนดว่าใครก็ตามที่ตายจากกาฬโรคจะต้องฝั่งให้ลึก 6 ฟุตขึ้นไป (all plague deaths had to be buried at least “6 feet under” to help halt the spread of infection)

เราต้องเข้าใจก่อนว่า นี่มันเป็นเหตุการณ์เมื่อ 400 ปีมาแล้ว คนไม่เข้าใจกาฬโรคมากนัก การฝัง 6 ฟุตไม่ใช่ทางแก้ ตอนนั้นคนไม่รู้ว่ามันระบาดอย่างไร ที่จริงแล้วกาฬโรคระบาดจากหนู ซึ่งอังกฤษ(ในตอนนั้น) หนูเยอะมาก กำจัดไม่หมด ต่อมาในปี 1666 เกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่ ก็ต้องถือว่าโชคดี เพราะหนูเป็นร้อยล้านตัวโดนไฟไหม้ตาย ทำให้ไม่มีภาหะนำโรค อังกฤษจึงพ้นภัยกาฬโรคในครั้งนั้น

แต่อย่างไรก็ตาม ประโยค Six feet under ก็ยังถูกเอามาใช้ต่อไป และใช้อย่างกว้างขวามมาจนถึงปัจจุบันนี้

สำหรับในเพลง Firework ของ Katy Perry นั้นสำนวนนี้ในความหมายที่แปลกออกไปนิดหนึ่ง คือใช้ในเชิงอุปมาอุปมัย มากกว่าจะหมายถึงความตายของใครสักคน

“คุณเคยรู้สึกเหมือนถูกฝังไปเรียบร้อยแล้ว กรีดร้องจากหลุมลึก 6 ฟุต ก็ไม่เห้นจะมีใครได้ยิน แต่ถึงกระนั้นคุณก้ยังมีโอกาส(รอด) เพราะมันมีประกายในตัวคุณ”

คือถูกฝังไปเรียบร้อยแล้ว แต่ไม่ตายน่ะ มีโอกาสรอดอยู่อีก เพราะมีไฟในตัว คือต้องเข้าใจนะครับ สถานการณ์จริงคงไม่มีแบบนี้ แต่นี่เป็นเพลง การทำความเข้าใจ ต้องอ่านระหว่างบรรทัดเยอะๆ (Read between the line)

จะเห็นว่าข้อความในบทเพลงมันแปลแบบตรงตัวได้เลย ไม่ต้องแปลแบบสำนวน ซึ่งก็เป็นการตอกย้ำว่าการทำความเข้าใจภาษาต่างประเทศนั้น การดู “บริบท” เป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะมันเป็นตัวชี้ชัดไม่ให้ความหมายคลุมเครือ คือถ้าบ้าสำบัดสำนวนมาก มาถึงแปลตามสำนวนเลย หน้าแตกกันมาหลายคนแล้ว รวมทั้งผมเองด้วย .. พูดถึงตรงนี้แล้ว ไม่อยากจะบ่นว่า นักแปลในโรงภาพยนต์ทั้งชื่อดัง และชื่อไม่ดัง ชอบแปลมั่ว ไม่ใช่ว่าเขาไม่มีความรู้ ผมเชื่อว่าคงไม่มีคนจ้างคนไม่มีความรู้มาแปลหนังให้พวกเราดูหรอก เพียงแต่ว่าพวกเขาชอบถือวิสาสะในการเปลี่ยนบริบท ให้เป็นไปตามที่เขาคิด มากกว่าจะเป็นไปตามที่หนังอยากจะสื่อ ส่วนมากชอบนำเอาบุคลิคของตัวเองเข้าไปใส่ในบทแปล แล้วไว้วันหลังจะหาตัวอย่างมาเล่าให้ฟัง  …

บริบทสำคัญเป็นอันดับแรก ถ้าไม่เข้าใจว่าบริบทคืออะไร มันคือ “สถานการณ์แวดล้อม” นั่นเองครับ

แล้วพบกันใหม่ ..สวัสดี

, , , , , , , ,